fa مدل‌یابی معادلات ساختاری مؤلفه‌های اقتصادی و فرهنگی تأثیرگذار بر رفتار مصرفی انرژی در جوامع شهری تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanyw;"><span dir="RTL">کارایی مصرف انرژی، از دغدغه‌های مهم اقتصادی در جوامع شهری می</span>&lrm;<span dir="RTL">باشد که بیش از 70‌درصد جمعیت کشور را به خود اختصاص داده است. از طرفی با توجه به این‌که در دهه گذشته، شاخص بهره‌وری انرژی که از مؤلفه‌های هدف‌گذاری شده در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است، کاهش‌ یافته، ضروری</span><span dir="RTL"> است</span><span dir="RTL"> که سیاست‌هایی جامع، کارآمد و منسجم در راستای بهبود بهره‌وری و کارایی مصرف انرژی در کشور، طراحی و اتخاذ شوند. </span><span dir="RTL">بهینه‌سازی مصرف انرژی در جوامع شهری، تحت تأثیر عوامل و مؤلفه‌های متعددی است که یکی از این مؤلفه‌های تأثیرگذار، عوامل فرهنگی- اجتماعی می‌باشد و این امر به دلیل وجود عنصری به نام نگرش و رفتار مصرفی در میان اعضای هر خانواده‌ای است که ریشه‌های فرهنگی- اجتماعی داشته و به‌تبع آن، تنها ابزارهای فرهنگی- اجتماعی در دگرگونی و اصلاح آن مؤثر هستند؛ اما این دسته از عوامل، کمتر در تحلیل بحث مصرف و رفتار مصرفی، موردتوجه محققان بوده‌اند. در پژوهش حاضر، رفتار مصرفی انرژی در جامعه شهری با رویکرد اقتصادی- اجتماعی، تحلیل شده و با استفاده از داده‌های مبتنی بر نظر خبرگان کارشناس در این حوزه و نیز تکنیک تحلیل‌عاملی و مدل‌یابی معادلات ساختاری (لیزرل)، به تحلیل دقیق و علمی در این زمینه پرداخته شده است. براساس نتایج به‌دست‌آمده از مدل مذکور، سیاست‌های اقتصادی (چه از نوع قیمتی و چه غیرقیمتی)، تأثیر قابل‌قبولی در راستای بهبود و اصلاح رفتار مصرفی انرژی در جامعه شهری ندارند و رابطه ضعیفی بین این دسته از مؤلفه‌ها و رفتار مصرف انرژی در خانوارهای شهری وجود دارد. در نقطه مقابل، باورها و هنجارهای اجتماعی و ملی، تأثیر بسزایی بر رفتار مصرفی داشته و در حال حاضر منشأ اصلی شکل‌گیری و جهت‌دهی الگوی مصرف انرژی در جوامع شهری ایران می‌باشد.</span><span dir="RTL"> البته در این میان، تأثیر بالقوه ارزش‌های دینی و اخلاقی بر باورها و هنجارهای اجتماعی و ملی نیز به اثبات رسید و با توجه به تأثیر مستقیمی که برای این دسته از مؤلفه‌های فرهنگی- اجتماعی بر رفتار مصرفی انرژی در جامعه شهری مشاهده گردید، می‌توان ظرفیت بالایی را برای نگرش‌ها و ارزش‌های دینی- اخلاقی برای بهبود رفتار مصرفی در جامعه شهری قائل بود.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:times new roman;">Energy consumption efficiency is one of the most important concerns in urban communities allotted more than 70 percent of Iran&rsquo;s population to itself. Since energy efficiency index that is one of the targeted components in resistance economy policies has been reduces, it is necessary to design and adopt comprehensive, efficient, and integrated policies in order to improve efficiency and productivity of energy consumption in Iran. Energy consumption optimization in urban communities is affected by different factors and components. One of influential components is socio-cultural factors. This is because of an element named consumption attitude and behavior among any household&rsquo;s member that has socio-cultural roots, and consequently only socio-cultural tools are effective on its change and reform, but this type of factors has been less considered by researchers in analysis of consumption behavior. In this research, energy consumption behavior in urban community has been analyzed with socio-economic approach and by using data based on experts&rsquo; view in this area, factor analysis technique, and LISREL Structural Equation Modeling (SEM), it was analyzed exactly and scientifically. According to the results from the mentioned model, economic policies, whether price ones or non-price ones, do not have acceptable impact to improve and reform energy consumption behavior in urban community. There is a poor relationship between this type of components and energy consumption behavior in urban households. On the contrary, social and national beliefs and norms have significant impact on consumption behavior. Currently, they are main source of forming and directing energy consumption model in Iran&rsquo;s urban communities. However, the potential impact of religious and moral values on social and national beliefs and norms has been proved. Given direct impact of this type of socio-cultural components on energy consumption behavior in urban society, high capacity can be regarded for religious-ethical views and values to improve consumption behavior in urban community.</span></span></p> مصرف انرژی, رفتار مصرف انرژی, سیاست‌های اقتصادی, مدل‌یابی معادلات ساختاری, مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی energy consumption, energy consumption behavior, economic policies, structural equation modeling, socio-cultural components 93 112 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-158-58&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Sadeghi Shahdani مهدی صادقی شاهدانی 10031947532846003339 10031947532846003339 No دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران Mahdi Khoshkhooy مهدی خوشخوی khoshkhooy@gmail.com 10031947532846003340 10031947532846003340 Yes دانشگاه تهران، تهران، ایران