fa بهینه‌سازی مصرف انرژی در حمل‌ونقل ریلی شهری (مطالعه موردی: مترو تهران) تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanyw;"><span dir="RTL"><span style="color:black;">ضرورت</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">و اهمیت</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">انرژی</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">در ساختار و ثبات</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">اقتصادی، اجتماعی</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">و سیاسی کشور و پایان‌پذیری منابع فسیلی</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">،</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> مبنای</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">توجهات خاص</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">و عمده</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">در چند سال</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">گذشته</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">به موضوع انرژی</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">بوده</span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">است. </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">راه‌آهن</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> شهری به عنوان یکی از </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ارکان‌ اصلی اقتصاد شهری، بر پایه </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">حمل‌ونقل انبو</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ه مسافر با مزایایی </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">مانند: صرفه‌جویی</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های اقتصادی در مصرف سوخت، جلوگیری از آلودگی هوا، نزدیک شدن به استانداردهای محیطی، ایجاد فرهنگ و نظم اجتماعی، اهمیت این بخش را افزایش داده و تداوم و توسعه بخش حمل‌ونقل ریلی را در کشور به دنبال داشته است. در این پژوهش، به بررسی بهینه‌سازی مصرف انرژی در حمل‌ونقل ریلی</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> شهری</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> و نیز ارائه راهکار در این زمینه پرداخته شده است. </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">برای این منظور</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">،</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> 160 نفر </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">از کارشناسان مترو که با استقرار و اجرایی کردن سیستم مدیریت انرژی در شرکت بهره‌برداری متروی تهران، ارتباط مستقیمی داشتند، جامعه آماری در نظر گرفته شدند که با استفاده از </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">جدول مورگان، 113 نفر به عنوان نمونه به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">برای </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">گردآوری داده‌ها، از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی، مصاحبه با کارشناسان مرتبط و از پرسشنامه‌ محقق‌ساخته 22 سؤالی استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها، از نرم‌افزار </span></span><span style="color:black;">SPSS</span> <span dir="RTL"><span style="color:black;">و تحلیل‌عاملی اکتشافی و آزمون فریدمن استفاده شده است. به منظور</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> شناسایی وضعیت موجود در زمینه مدیریت انرژی (براساس استاندارد ایزو 50001)، اقدامات کلی شرکت بهره‌برداری متروی تهران در شرایط فعلی (از جمله وضعیت دیماندهای قراردادی مصرف برق)، شناسایی گردید. همچنین با استفاده از تحلیل عاملی، 11 عامل در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی، شناسایی و رتبه‌بندی شدند </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">که</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"> بیشترین رتبه مربوط به اطلاع‌رسانی مناسب و کمترین رتبه مربوط به تشویق طرح‌های پیشنهادی است</span></span><span style="color:black;">.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:times new roman;">Necessity and importance of energy in state economic, social, and political structure and stability of and terminable fossil resources have been centerpiece of attention to energy issue in last few years. Urban railway, as one of the main pillars of urban economy, has increased the importance of this sector based on mass transit with advantages such as economic savings in fuel consumption, preventing air pollution, reaching environmental standards, and creating social culture and discipline, and it has been followed by continuation and development of rail transport sector in the country. In this research, optimization of energy consumption in urban rail transport has been investigated and some strategies have been presented in this regard. For this purpose, 160 metro experts, who had direct relation with establishment and implementation of energy management system in Tehran Metro Operation Company, were considered as population. By using Morgan table, 113 of them were selected as sample by simple random sampling. To collect data, library ad field studies, interview with related experts, and researcher-made questionnaire containing 22 questions were used. To analyze data, SPSS software, exploratory factor analysis, and Freidman test were used. In order to identify current situation in energy management (based on ISO 50001 standard), general measures Tehran Metro Operation Company in current situation, including contract demands of electricity consumption were detected. However, by using factor analysis, 11 factors were identified and ranked in the field of energy consumption optimization. Appropriate information ranked the highest and encouraging suggested pland ranked the least.&nbsp;</span></span></p> بهینه‌سازی, مصرف, انرژی, حمل‌ونقل ریلی, شهر تهران optimization, consumption, energy, rail transport, city of Tehran 57 75 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-158-55&slc_lang=fa&sid=1 Amir Masoud Nikookar امیرمسعود نیکوکار Nikookar.amir@yahoo.com 10031947532846003333 10031947532846003333 Yes Islamic Azad University, Shahrood Branch, Shahrood, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران Tahmineh Nategh تهمینه ناطق 10031947532846003334 10031947532846003334 No Islamic Azad University, Shahrood Branch, Shahrood, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران Jalil Gharibi جلیل غریبی 10031947532846003335 10031947532846003335 No Faculty of Management and Economics, Tarbiyat Modarres University, Tehran, Iran دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران