fa تحلیل ساختاری و سنجش الگوی فضایی و سطح‌بندی ساخت‌وسازهای مناطق شهری براساس میزان بهره‌مندی از خدمات شهری (نمونه موردی: مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان) تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify"><span style="font-family:yekanyw;"><span style="font-size:14px;"><span dir="RTL">از مهم‌ترین پیامدهای رشد شتابان شهرنشینی و توسعه فیزیکی شهرهای کشور در دهه‌های گذشته، یک‌دست نبودن نظام توزیع مراکز خدماتی شهری می‌باشد که زمینه‌ساز نابرابری اجتماعی می‌شود. پژوهش حاضر، به منظور سنجش میزان دستیابی افراد ساکن در مناطق شهری زاهدان به امکانات و خدمات مورد نیاز، تدوین شده است. ابتدا با استفاده از داده‌ها و اطلاعات طرح جامع شهری شهر زاهدان، سرانه وضع موجود هر یک از افراد از کاربری‌های خدماتی وضع موجود شهر، استخراج شد و سپس با بهره‌گیری از مدل ویلیامسون و مدل آنتروپی</span><span dir="RTL">، وسعت و پراکندگی کاربری</span><em>&lrm;</em><span dir="RTL">های مورد نظر در سطح مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان، بررسی شد </span><span dir="RTL">و نهایتاً به وسیله تکنیک تاپسیس، به ارزیابی هر یک از نواحی، از نظر میزان برخورداری از امکانات و خدمات و رتبه‌بندی آنها پرداخته شده است. نتایج حاصل از مدل ویلیامسون و آنتروپی، نشان‌دهنده توزیع نامتعادل در منطقه 4 و کمبود خدمات در این منطقه با توجه به جمعیت زیاد و رو‌به ‌افزایش در این منطقه می‌باشد و در منطقه 5 توزیع متعادل خدمات دیده می‌شود. بررسی نتایج حاصل از میزان برخورداری نواحی شهر زاهدان از امکانات و خدمات شهری با توجه به مدل تاپسیس، حاکی از آن است که در بین مناطق شهری، از نظر میزان دستیابی به امکانات و خدمات شهری، تفاوت زیادی وجود دارد؛ به‌طوری‌که بیشترین میزان تاپسیس برای منطقه 5 (894/0) و کمترین میزان تاپسیس برای مناطق 2 و 4 (058/0 و 178/0) می‌باشد.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:times new roman;">Heterogeneity of distribution system of urban services is one of the most important consequences of the rapid growth of urbanization and physical development of cities in the country in the past decades. It has paved the way for social injustice and having urban services land uses in the regions and neighborhoods of a city. This research has been developed in order to measure access level of residents in urban areas of Zahedan for required facilities and services. Initially, per capita of status quo of each individual from service uses of city&rsquo;s status quo was extracted by using data and information of Zahedan comprehensive urban plan and then the extent and distribution of land uses in five districts of Zahedan were&nbsp; examined by utilizing Williamson and entropy models. Finally, each district was evaluated and ranked in terms of having facilities and services. The results of Williamson and entropy models show unbalanced distribution and lack of services in district 4 due to large and increasing population. Balanced distribution of services is seen in district 5 and studying results of having urban services and facilities due to TOPSIS model shows that there is a big difference among urban areas in terms of accessibility and urban services so that the highest amount of TOPSIS for district 5 is 0.894 and the lowest amounts are 0.058 and 0.178 for districts 2 and 4 respectively.</span></span></p> خدمات شهری, توزیع فضایی, مدل ویلیامسون, مدل آنتروپی, تکنیک TOPSIS, شهر زاهدان urban services, spatial distribution, Williamson model, entropy model, TOPSIS technique, Zahedan 99 118 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-158-6&slc_lang=fa&sid=1 Behrouz Darvish بهروز درویش 10031947532846002353 10031947532846002353 No Islamic Azad University, Science and Research branch, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Rahim Sarvar رحیم سرور 10031947532846002354 10031947532846002354 Yes Islamic Azad University, Shahr Rey branch, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری، تهران، ایران Fereshteh Sheybani Moghaddam فرشته شیبانی‌مقدم 10031947532846002355 10031947532846002355 No Islamic Azad University, Science and Research branch, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران