Journal of Urban Economics and Management

fa بررسی اثرات تغییرات اقلیمی، تغییرات آب و هوایی و تجارت بین‌الملل بر امنیت غذایی در کلان‌شهر تبریز در سال های ۱۴۰۲ـ۱۴۰۳ The Effects of Climate Change, Weather Variability, and International Trade on Food Security in the Metropolis of Tabriz during 2023–2024 تخصصي Special پژوهشي Research با توجه به رشد سریع جمعیت در قرن حاضر، مسئله‌ی غذا به یکی از چالش‌های بسیار مهم و حیاتی تبدیل شده است. بر این اساس، مفهوم امنیت غذایی در جهان مطرح شده است. هدف از نگارش این پژوهش نیز بررسی اثرات تغییرات اقلیمی، تغییرات آب و هوایی و تجارت بین‌الملل بر امنیت غذایی در کلان‌شهر تبریز در سال‌های 1402 و 1403 بود. در این راستا، جامعه آماری، شامل افراد بالای 18 سال شهر تبریز بوده و نمونه آماری، بر اساس نمونه‌گیری تصادفی ساده، از بین افراد بالای 18 سال، 100 نفر انتخاب شد. ابزار این پژوهش، پرسشنامه‌ای با 5 درجه لیکرت (از کاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم) و 30 سؤال می‌باشد که توسط محقق ساخته شده است. برای تحلیل داده‌ها، از نرم‌افزار SPSS26 استفاده شده است. این پژوهش، از نوع توصیفی و میدانی بوده و از روش همبستگی پیرسون برای بررسی تغییرات اقلیمی، آب و هوایی و تجارت بین‌الملل در سال‌های مورد بررسی بر امنیت غذایی شهر تبریز استفاده شده است تا همبستگی بین آن‌ها مشخص گردد. تحلیل داده‌های این پژوهش، نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی اخیر در منطقه تبریز تأثیرات قابل توجهی بر بهبود امنیت غذایی داشته است. نتایج حاصل از همبستگی پیرسون، تأثیر مثبت و معنادار افزایش دما را بر طولانی‌تر شدن فصل رشد (با ضریب ۰.۵۲۲) و کاهش خسارات ناشی از سرمازدگی (تا ۳۰ درصد) نشان داد که این عوامل به افزایش ۱۲ درصدی تولید محصولات استراتژیک مانند گندم و جو و بهبود کیفیت محصولات باغی منجر شده است. همچنین، تغییر الگوی بارش‌ها به سمت باران‌های سنگین اما کوتاه‌مدت، ذخیره آب در سدها را افزایش داده و امکان کشت محصولات باارزش را فراهم نموده است. از سوی دیگر، توسعه تجارت بین‌الملل با ضریب همبستگی ۰.۵۷۸ بیشترین تأثیر را بر امنیت غذایی نشان داد که ناشی از افزایش ۳۵ درصدی واردات غلات و رشد صادرات محصولات باغی بوده است. سیاست‌گذاری‌های دولت نیز با اعطای یارانه به نهاده‌های کشاورزی، توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار (با افزایش راندمان آبیاری از ۴۵ به ۶۸ درصد) و حمایت از کشت گلخانه‌ای (با رشد ۲۵ درصدی تولید سبزیجات)، نقش مکملی در تقویت امنیت غذایی ایفا کرده است. در مجموع، این عوامل باعث بهبود شاخص امنیت غذایی و کاهش قیمت سبد کالاهای اساسی در تبریز شده‌اند. Given the rapid population growth in the current century, the issue of food has become one of the most critical and vital challenges. Accordingly, the concept of food security has emerged on the global stage. The purpose of this study was to examine the effects of climate change, weather variability, and international trade on food security in the metropolis of Tabriz during 2023–2024. The statistical population included individuals over 18 years of age in Tabriz, from which a sample of 100 participants was selected using simple random sampling. The research instrument was a researcher-designed questionnaire consisting of 30 questions based on a five-point Likert scale (from “strongly agree” to “strongly disagree”). For data analysis, SPSS version 26 was used. This research was descriptive and field-based, employing Pearson correlation to analyze the relationship between climate change, weather variability, international trade, and food security in Tabriz during the studied years. The analysis of the data indicates that recent climatic changes in the Tabriz region have had significant effects on improving food security. Pearson correlation results showed a positive and significant effect of rising temperatures on extending the growing season (with a coefficient of 0.522) and reducing frost damage (by up to 30%), which led to a 12% increase in the production of strategic crops such as wheat and barley, as well as improvements in the quality of orchard products. Moreover, changes in rainfall patterns toward heavier but shorter-term precipitation increased water storage in dams and made the cultivation of high-value crops possible. On the other hand, the expansion of international trade, with a correlation coefficient of 0.578, had the greatest impact on food security, stemming from a 35% increase in grain imports and the growth of orchard product exports. Government policies also played a complementary role in strengthening food security by providing subsidies for agricultural inputs, expanding pressurized irrigation systems (raising irrigation efficiency from 45% to 68%), and supporting greenhouse farming (resulting in a 25% increase in vegetable production). Overall, these factors have contributed to improving the food security index and reducing the prices of essential food baskets in Tabriz. تغییرات اقلیمی, تغییرات آب و هوایی, تجارت بین‌الملل, امنیت غذایی, تبریز Climate Change, Weather Variability, International Trade, Food Security, Tabriz 51 66 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-2015-1&slc_lang=fa&sid=1 Shahrbanoo Karamnejad Faragheh شهربانو کرم نژاد فراغه Banookaramnejad@gmail.com 100319475328460010858 100319475328460010858 Yes Azad University, Tabriz Branch دانشجوی دکتری عمومی، گروه بهداشت و مواد غذایی، واحد علوم پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Mohammad Kaveh Baghbadorani محمد کاوه باغبادرانی kawhmhmd807@gmail.com 100319475328460010859 100319475328460010859 No Imam Sadiq University دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران Mahdi Sadeghi Shahdani مهدی صادقی شاهدانی sadeghi@isu.ac.ir 100319475328460010860 100319475328460010860 No Imam Sadiq University استاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران Majid Fartashvand مجید فرتاش وند Majid.fartashvand @gmail.com 100319475328460010861 100319475328460010861 No Department of clinical science, TaMS.C.,Islamic Azad University, Tabriz, Iran استادیار، گروه علوم درمانگاهی، واحد علوم پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران