fa عوامل اقتصادی و محیطی تعیین‎کننده میزان انتشار گاز دی‎اکسیدکربن در کشورهای منطقه منا تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanyw;"><strong>چکیده:</strong> گرم شدن تدریجی کره زمین و اثرات منفی اقتصادی و زیست‌محیطی آن، توجه به توسعه پایدار را بسیار حائزاهمیت کرده است. از آنجایی که عامل اصلی تغییرات آب‌وهوایی، انتشار گازهای گلخانه‌ای؛ از جمله CO۲ است، کشورها به دنبال جلوگیری از رشد سریع انتشار آلاینده‌ها به منظور کاهش تغییرات آب‌و‌هوایی در سراسر جهان هستند. بر این اساس و با توجه به اهمیت موضوع، مطالعه حاضر، به بررسی تأثیر متغیرهایی؛ مانند درآمد سرانه، جمعیت، ساختار مصرف انرژی، شدت انرژی، درجه باز بودن تجاری، سهم صنعت از GDP بر انتشار دی‌اکسیدکربن در کشورهای منطقه منا، طی دوره ۲۰۱۵-۱۹۹۳ بر مبنای الگوی رگرسیون اثرات تصادفی جمعیت، رفاه و فناوری تعمیم‌یافته(STRIPAT)&nbsp; و مدل اقتصادسنجی پانل دوربین فضایی (SDPDM) پرداخته است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهند که لگاریتم GDP، جمعیت، ساختار مصرف انرژی و شدت انرژی، دارای تأثیر مثبت و معنی‌داری بر انتشار دی‌اکسیدکربن هستند و درجه باز بودن تجاری، تأثیر منفی و معنی‌داری بر انتشار کربن دارد. همچنین تأثیر مثبت و معنی‌دار متغیر فضایی باوقفه، بیانگر آن است که انتشار کربن در میان مناطق مختلف، بسیار مرتبط است. به طور کلی نتایج حاصل از برآورد مدل، نشان می‌دهد که توجه هر چه بیشتر به همبستگی مکانی، ناهمگنی و اثرات بیرونی در سیاست‌گذاری بسیار حائز‌اهمیت است.</span></span> <span style="font-size:16px;"><span style="font-family:times new roman;"><strong>Abstract:</strong> The gradual warming of the earth and its negative environmental and economic impacts contributed to pay attention to sustainable development considerably. Since climate change is a major cause of greenhouse gas emissions, including CO2, countries are seeking to prevent the rapid growth of emissions to reduce global climate change. Accordingly, and considering the importance of the subject, the present study examines the effects of variables such as per capita income, population, energy consumption structure, energy intensity, degree of trade openness, industry share of GDP on carbon dioxide emissions in MENA countries, during 1993-2015 based on the regression model of population stochastic effects, Stochastic Impacts by Regression on Population, Affluence and Technology (STRIPAT) and Spatial Durbin Panel Data Model (SDPDM). The results of this study indicate that the logarithm of GDP, population, energy structure and energy intensity have a positive and significant effect on carbon dioxide emissions, and the degree of trade openness has a negative and significant effect on carbon emissions. In addition, the positive and significant effect of the intermittent spatial variable indicates that carbon emissions are highly relevant among different regions. In general, the results of model estimation show that attention is more important to spatial correlation, heterogeneity and external effects in policymaking.</span></span> عوامل اقتصادی, عوامل محیطی, انتشار دی‌اکسیدکربن, مدل دوربین فضایی, داده‌های تابلویی, STIRPAT Carbon Dioxide Emission, Spatial Durbin Panel Data Model, STIRPAT 115 130 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-857-8&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Tamizi علیرضا تمیزی al_tamizi@yahoo.com 10031947532846005275 10031947532846005275 Yes Payam Noor University, Iran دانشگاه پیام‎نور، ایران