Journal of Urban Economics and Management

fa تبیین مؤلفه‎های مؤثر بر شکل‎گیری هویت فرهنگی و هنری خیابان‎های شهری (مطالعه موردی: خیابان زند شهر شیراز) Explaining the Components Affecting the Formation of Cultural and Artistic Identity of Urban Streets (Case Study: Zand Street, Shiraz)* تخصصي Special پژوهشي Research حفظ و بازآفرینی هویت فرهنگی-هنری در بافت‌های تاریخی شهرها، از چالش‌های اساسی طراحی شهری معاصر است. خیابان زند شیراز به عنوان یکی از محورهای کانونی تاریخ و فرهنگ این شهر، در سال‌های اخیر با چالش کاهش کارکرد اجتماعی و کمرنگ شدن حافظه جمعی ناشی از تغییر کاربری فضاهای فرهنگی (مانند سینماها) مواجه بوده است. این پژوهش با هدف تبیین مؤلفه‌های مؤثر بر شکل‌گیری هویت فرهنگی و هنری این خیابان و ارائه راهکارهای طراحی برای احیای نقش سینماها در هویت شهری انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. جامعه آماری شامل کاربران عمومی، متخصصان و هنرمندان بود که از میان 180 پرسشنامه توزیع شده، 165 پرسشنامه معتبر جهت تحلیل وارد شدند. برای وزن‌دهی به معیارها و تعیین اولویت آن‌ها از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که ارتقای هویت فرهنگی- هنری مستلزم توجه هم‌زمان به دو بعد عملکردی (نفوذپذیری، ایمنی، انعطاف‌پذیری، روزآمدی و تنوع) و هویتی- زیباشناختی (خوانایی، تصویر ذهنی، نمادین بودن، حس مکان، سازگاری بصری و جاذبه) است. نتایج تحلیل نشان داد که مؤلفه‌های زیباشناختی و نمادین بودن دارای وزن بیشتری در ادراک شهروندان نسبت به جنبه‌های صرفاً فنی هستند. بر این اساس، دو آلترناتیو طراحی پردیس سینمایی ارائه و ارزیابی شد که نتیجه حاکی از برتری آلترناتیو دوم در ایجاد پیوند میان عملکرد مدرن و هویت تاریخی مکان بود. Abstract This study investigates and explains the factors influencing the formation of cultural and artistic identity in urban streets through a case study of Zand Street in Shiraz and the design of a cinema complex based on the real needs of society. The statistical population includes all social groups, especially artists and filmmakers, who were considered representatives of the broader community in the survey process. The research benefits from both quantitative and qualitative data analysis. Data collection was conducted initially through library research and later through field methods, including observation and questionnaires. For this purpose, the SWOT analysis method as well as the AHP method were employed to evaluate the relationships between the components and to determine their weights. The findings indicate that enhancing the cultural–artistic identity of Zand Street requires simultaneous attention to both functional and identity–aesthetic dimensions. In the functional dimension, permeability, diversity, flexibility, modernity, and safety play key roles, while in the identity–aesthetic dimension, legibility, mental image, symbolism, sense of place, visual compatibility, and attractiveness have the greatest impact on strengthening spatial quality and the identity of the design. Furthermore, the evaluation of two design alternatives showed that the second alternative, due to its greater alignment with functional and identity–aesthetic criteria, is the superior option for the development and design of a cinema complex along this urban axis. Accordingly, developing design guidelines based on integrating historical identity with contemporary needs, creating interactive and multifunctional spaces, and utilizing indigenous architectural elements alongside modern technologies are proposed as the main strategies of the research. هویت فرهنگی, هویت هنری, پردیس سینمایی, سیاست‎های طراحی, خیابان زند شهر شیراز Cultural Identity, Artistic Identity, Cinema Complex, Design Policies, Zand Street of Shiraz. 217 237 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-2085-1&slc_lang=fa&sid=1 Ebrahim Jokari, ابراهیم جوکاری ebrahimjokari7@chmail.ir 100319475328460011528 100319475328460011528 Yes دانشجوی دکتری مدیریت پروژه و ساخت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران Bahareh eris بهاره اریس 100319475328460011529 100319475328460011529 No دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران