Journal of Urban Economics and Management

fa تحلیل پویایی‌های اشتغال در اقتصاد ایران: واکاوی تأثیرات متقابل شوک‌های تحریمی، نوسانات توسعه انسانی و بی‌ثباتی نرخ ارز در یک الگوی چندمتغیره بلندمدت Analyzing Employment Dynamics in the Iranian Economy: Exploring the Mutual Effects of Sanctions Shocks, Human Development Fluctuations, and Exchange Rate Instability in a Long-Run Multivariate Model تخصصي Special پژوهشي Research اشتغال در ایران تحت تأثیر سه نیروی عمده ساختاری قرار گرفته است: تحریم‌های اقتصادی گسترده، روند توسعه انسانی و بی‌ثباتی مزمن نظام ارزی. در این پژوهش با هدف ارائه درکی جامع‌ از تعامل این عوامل و با استفاده از چارچوب الگوی خودرگرسیون برداری (VAR) و مدل تصحیح خطای برداری (VECM) برای دوره زمانی سال‌های ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۳، روابط بلندمدت و پویایی‌های کوتاه‌مدت اشتغال مورد تحلیل قرار گرفته است.یافته‌های کلیدی نشان می‌دهد که در بلندمدت، تحریم‌های چندجانبه قوی‌ترین اثر منفی را بر تقاضای نیروی کار داشته‌اند. در مقابل، شاخص توسعه انسانی (HDI) نه تنها یک تأثیر مثبت قوی و پایدار نشان می‌دهد، بلکه نقش آن به عنوان یک ضربه‌گیر در برابر شوک‌های خارجی پررنگ‌تر است. نتایج حاکی از آن است که نرخ ارز وارداتی در بلندمدت رابطه منفی با اشتغال دارد  در مقابل، نرخ ارز صادراتی نیز تأثیر منفی دارد،اما اندازه این اثر کوچک‌تر و با تأخیر بیشتری ظاهر می‌شود. در کوتاه‌مدت، شوک‌های افزایشی به نرخ ارز وارداتی اثرات انقباضی فوری و قابل توجهی بر اشتغال دارند که بیانگر حساسیت بالای بخش تولید ایران به هزینه‌های وارداتی است. در مجموع، این مطالعه تأکید می‌کند که سیاست‌گذاری مناسب در حوزه ارز، نه به عنوان یک ابزار مستقل، بلکه به عنوان بخشی از یک بسته سیاستی هماهنگ با هدف خنثی‌سازی آثار تحریم و تقویت بخش‌های مولد، می‌تواند به حفظ سطح اشتغال کمک کند. Employment in Iran is affected by three major structural forces: widespread economic sanctions, human development trends, and chronic instability of the exchange rate regime. In this study using the framework of the vector autoregression (VAR) model and the vector error correction model (VECM) for the period 1369-1403, the long-run relationships and short-run dynamics of employment are analyzed. Key findings show that in the long run, multilateral sanctions have had the strongest negative effect on labor demand. In contrast, the Human Development Index (HDI) not only shows a strong and persistent positive effect, but its role as a shock absorber against external shocks is more pronounced. The results indicate that the import exchange rate has a negative relationship with employment in the long run. In contrast, the export exchange rate also has a negative effect, but the size of this effect appears smaller and with a longer lag. In the short run, upward shocks to the import exchange rate have immediate and significant contractionary effects on employment, reflecting the high sensitivity of Iran’s manufacturing sector to import costs. اشتغال, تحریم اقتصادی, شاخص توسعه انسانی (HDI), نرخ ارز مؤثر, واردات, صادرات, اشلگوی VECM, اقتصاد ایران. Employment, economic sanctions, human development index (HDI), effective exchange rate, imports, exports, VECM model, Iranian economy 127 140 http://iueam.ir/browse.php?a_code=A-10-2071-1&slc_lang=fa&sid=1 mohammadreza mosayebnejad محمدرضا مسیب نژاد Mosayebnejad.mohamadreza@gmail.com 100319475328460011244 100319475328460011244 No azad un. گروه اقتصاد، واحد بین المللی قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران yaghoub zeraatkish یعقوب زراعت کیش y.zeraatkish@srbiau.ac.ir 100319475328460011243 100319475328460011243 Yes azad un. گروه اقتصاد واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران mohammad mohebi محمد محبی mohebimh@yahoo.com 100319475328460011245 100319475328460011245 No hormozgan un. استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان، دانشکده مدیریت و حسابداری، هرمزگان، ایران karamolah daneshfard کرم اله دانش فرد daneshfard@srbiau.ac.ir 100319475328460011246 100319475328460011246 No azad un. گروه مدیریت، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران